Tasarımcı ve GD&T

Bir ürünün başarısı; fikrin gücünden çok, tasarım kararlarının doğruluğuna bağlıdır. Tasarımcı sadece şekil veren kişi değildir.

Tasarımcı:

• Fonksiyonu tanımlar

• Üretilebilirliği belirler

• Maliyeti etkiler

• Kaliteyi şekillendirir

• Montaj performansını belirler

Ve tüm bunların merkezinde GD&T (Geometrik Ölçülendirme ve Toleranslandırma) bilgisi vardır.

Tasarımcı GD&T Bilmezse Ne Olur?

1. Ölçü Var Ama Fonksiyon Yok

Sadece ± tolerans vermek, parçanın çalışacağını garanti etmez.

Konum, paralellik, diklik, profil gibi geometrik gereksinimler tanımlanmazsa:

• Parçalar ölçüye uygun olur

• Ama montajda çalışmaz

Sonuç: Revizyon, Hurda, “Üretim hatası” sanılan tasarım problemi

2. Gereksiz Dar Tolerans = Yüksek Maliyet

GD&T bilgisi olmayan tasarımcı genelde “riski azaltmak” için toleransı daraltır.

Ama gerçek şu:

Dar tolerans → Daha hassas proses → Daha pahalı makine → Daha fazla kontrol → Daha yüksek maliyet

Fonksiyon için gerekli olmayan bir tolerans, doğrudan maliyet artışıdır.

3. Referans (Datum) Hataları

Yanlış datum seçimi:

• Ölçüm problemleri yaratır

• Fikstür tasarımını zorlaştırır

• Parça varyasyonunu artırır

• Montaj hatalarına yol açar

Doğru datum stratejisi, montaj fonksiyonuna göre belirlenmelidir — çizim kolaylığına göre değil.

4. Tolerans Zinciri Kontrol Edilemez

GD&T bilmeyen tasarımcı genellikle:

• Zincir etkisini hesaplamaz

• Worst case mi, RSS mi bilmiyordur

• Fonksiyonel kritik ölçüyü ayıramaz

Sonuç:Ürün prototipte çalışır, Seri üretimde dağılır

5. Tasarım – Üretim Çatışması

En sık duyulan cümle:

“Çizimde böyle yazıyor.”

Ama soru şu olmalı:

“Bu gerçekten gerekli mi?”

GD&T bilgisi olan tasarımcı:

• Proses kabiliyetini dikkate alır

• Cp / Cpk düşünür

• Ölçülebilir tolerans verir

• Kalite ile aynı dili konuşur

İyi Bir Tasarımcı Ne Yapar?

• Fonksiyonel tolerans verir

• Datum stratejisini bilinçli kurar

• Montaj yönünü düşünür

• Ölçüm yöntemini hesaba katar

• Tolerans analizi yapar

• Gereksiz hassasiyetten kaçınır

• 
  

GD&T Bilmeyen Tasarımın Bedeli

Problem	Gerçek Sebep
Montaj sorunu	Konum toleransı eksik
Gürültü / titreşim	Paralellik / profil problemi
Sızdırmazlık hatası	Düzlemsellik kontrolü yok
Yüksek maliyet	Gereksiz dar tolerans
Seri üretim sapması	Zincir analizi yapılmamış

Tasarımcı mı Çizer, Mühendis mi?

Tasarımcı sadece geometri çizen kişi değildir.

Gerçek tasarımcı:

Geometriyi fonksiyonla ilişkilendirir.

GD&T, tasarımın matematiğidir.

GD&T, fonksiyonun dilidir.

GD&T, üretimle tasarım arasındaki köprüdür.

Sonuç

GD&T bilgisi olmayan tasarımcı:

• Ürünü “çizer”

• Ama fonksiyonunu garanti edemez

GD&T bilen tasarımcı:

• Ürünü tanımlar

• Fonksiyonunu korur

• Maliyeti optimize eder

• Üretimi yönlendirir

Bugün rekabet, tasarım kalitesi üzerinden yapılıyor. Ve tasarım kalitesi, GD&T bilgisinden geçiyor.